Kullanılan İlaçlar Alışkanlık Yapar mı?

Alışkanlık, kişinin belirli aralıklarla devamlı yaptığı davranışlardır. Temelinde geçmişte edinilen alışkanlıklar yatar. Yani kişi kendi iradesini kullanarak hareket edebilir ve kendine hakim olabilir. Fakat bağımlılıkta, bir maddeye veya madde olmayan bir şeye karşı ihtiyaç ve önlenemez bir istek duyulur. Kişi kendi iradesi dışında hareket eder, kendine hakim olamaz.

Psikiyatride kullanılan ilaçlar bağımlılık yapmazlar.  Fakat, uygunsuz şekilde kullanıldıklarında alışkanlık yapabilirler. Diğer bir ifadeyle, kişi ilacı kullandığı sürece ilacın iyi gelen etkisine alışabilir ve ilacı kullanmaya devam etmek isteyebilir.

Psikiyatrik rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan ilaçların bağımlılık ve alışkanlık yapma potansiyellerini daha iyi anlayabilmek için kabaca üç gruba ayırabiliriz;

  •  Kırmızı reçeteye tabi ilaçlar
  •  Yeşil reçeteye tabi ilaçlar
  •  Beyaz reçeteyle satılan ilaçlar (Hekimliğin diğer dallarında olduğu gibi)

*Kırmızı reçeteli ilaçlar, dikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi bir rahatsızlık saptandığında kullanılır. İlacın dozu bireyin yaşı, kilosu, rahatsızlığın şiddeti, ek hastalıklarının bulunup bulunmaması vb. faktörlere bağlı olarak düzenlenir. Doktor kontrolünde kullanıldığında ve yeterli bilgilendirme yapıldığında son derece güvenli ve etkili ilaçlardır. Bağımlılık yapmazlar.

*Yeşil reçeteye tabi sıkıntı giderici, rahatlatıcı ilaçlar, yine gerekli görüldüğü hallerde reçete edilen ve psikiyatride çok sık kullanılan ilaçlardır. Fakat, uygun ilacın seçimi, hangi dozda ve ne kadar süre kullanılacağı oldukça önemlidir ve uzman kişiler tarafından takip edilmelidir. Bağımlılık yapmazlar; fakat çok miktarda ve uzun süre kullanılırlarsa alışkanlık yapabilirler.

*Beyaz reçeteyle satılan psikiyatrik ilaçların, bağımlılık veya alışkanlık yapma etkileri yoktur ancak bu ilaçlar da ani kesildiklerinde ciddi ruhsal ve bedensel tepkilere yol açabilirler. Bu nedenle bütün bu ilaçlar doktorunuzun önerisiyle kullanılmalı, nasıl kesileceği, sıkıntı olması durumunda neler yapılacağı vb. konularda yeterli bilgiye ulaşılmalıdır.

Psikiyatr Uzm. Dr. Sevim Hacıarifoğlu Tolunay