Psikiyatride İlaç Kullanımı Nasıl Olmalıdır?

İnsanın iyi hissetmek ve iyileşmek adına birtakım maddeleri kullanması çok eskilere dayanmaktadır. Çeşitli bitki ve maddelerden elde edilen karışımlar veya alkol, tütün, afyon gibi maddeler de acıyı dindirmek veya keyif vermek amaçlı kullanılırdı.

Günümüzde psikolojik problemler veya psikiyatrik rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan çeşitli ilaçlar vardır. Bu ilaçlar, uygun şekilde kullanıldıklarında oldukça etkilidir. Fakat bazen kulaktan dolma bilgiler ile uygunsuz şekilde alınan ilaçlar yarardan çok zarar getirmektedir. Psikiyatrik ilaç tedavisi alanında uzman olan kişi tarafından verilmeli ve bazı noktalara dikkat edilmelidir.

İlaçla Tedavide Genel İlkeler;

  • İlaçla tedavide dikkatli olunması ve gerektiğinde, gerektiği kadar ilaç kullanılması esastır.
  • İlaç seçimi, hasta/danışanın detaylı değerlendirmesi sonucu yapılmalıdır. Bu, hem ruhsal değerlendirmeyi hem de bedensel değerlendirmeyi içerisinde barındırır. Özellikle kronik hastalığı olanlarda uygun görülen kan tahlilleri ve/veya diğer tetkikler yapıldıktan sonra ilaç seçimi daha uygun olacaktır.
  • Tedaviyi planlayan kişi, ilaçlar konusunda yeterli bilgi ve donanıma sahip olmalıdır. Çünkü, ilaçların etki alanları, güç ve etki süreleri, kullanılamayacağı durumlar, yan etkileri, başka ilaçlarla etkileşimleri, aksi bir durumda ne yapılacağı tedavi etkinliğini belirleyecektir.
  • Yaşlılarda ilaçların yıkılması ve atılmasının yavaş olması ve yan etki görülme olasılığının daha sık olması sebepleriyle daha dikkatli davranılması gerekir.
  • Gebe ve emziren kadınlarda yine dikkatli davranılmalıdır. Hayatını çok etkileyen bir durum olmadıktan sonra ilaç verilmemesi..
  • En etkili ve en az yan etkili ilaç, en etkili en düşük dozda ve gereken sürede verilmeye çalışılmalıdır.
  • İlaçlar uzman kişi tarafından önerilen doz ve sürede kullanılmalı. Eğer istenilen yanıt alınamazsa kesilmeli ve gerektiğinde başka bir tedaviye geçilmelidir.
  • Hasta/danışan ilaçlar konusunda bilgilendirilmeli ve olası durumlarda ne yapacağı konusunda önerilerde bulunulmalıdır.
  • Psikolojik bir problem veya psikiyatrik bir bozukluk tanısı konduğunda verilecek ilaç kişinin ekonomik durumu, yaşam koşulları vb. göz önünde bulundurularak seçilmelidir.

Tedavide kullandığımız başlıca ilaçlar şu şekilde gruplandırılabilir;

  • Antidepresanlar
  • Antipsikotikler
  • Duygudurum dengeleyiciler
  • Anksiyolitikler (yeşil reçeteli)
  • Psikostimülanlar (kırmızı reçeteli)

Psikiyatr Uzm. Dr. Sevim Hacıarifoğlu Tolunay